Technologia

Jak rodzi się Dukat Lokalny

-Talary, Merki, Króle, Fregaty, Przetaki, Krajcary- to tylko niektóre z Dukatów Lokalnych, które powstają w Mennicy Polskiej. Zanim trafią do lokalnych społeczności i w ręce kolekcjonerów, najlepsi medalierzy i mincerze w Polsce spędzają setki godzin, aby kawałek metalu zamienić w numizmatyczne cudo.

Na początku najważniejszy jest pomysł na Dukata Lokalnego. Koncepcje na ich rewersy i awersy powstają w Mennicy Polskiej, której projektanci ściśle współpracują z przedstawicielami gmin, miast i miasteczek. Dukat musi nawiązywać tematyką do miejsca, w którym będzie emitowany, i być piękny jak prawdziwa moneta. Mennica ma ponad 240. letnią tradycję wybijania monet i medali. Pracują dla nas najbardziej utytułowani medalierzy w Polsce. I dlatego jak dotychczas zaufało nam ponad 150 emitentów, dla których opracowaliśmy Dukaty Lokalne.

Talent medaliera ważniejszy od komputerów

Dopiero kiedy eksperci Mennicy Polskiej i przedstawiciele lokalnych społeczności są przekonani, że wspólnie wymyślone numizmaty zawojują serca hobbystów, zwracają się o pomoc do medalierów. Medalierzy to artyści plastycy, którzy tworzą pierwsze wizualizacje przyszłych Dukatów Lokalnych oraz wykonują ich modele gipsowe. Używają przy tym nie tylko nowoczesnych programów komputerowych, ale także własnych dłoni i prostych narzędzi rzeźbiarskich. Bo doświadczone oko i sprawne ręce znaczą więcej, niż najlepszy nawet komputer. W ten sposób każdy projekt ma swój wyjątkowy charakter, który mógłby zostać utracony przy masowym projektowaniu komputerowym.



Z elektrody do stempla

Gipsowe modele Dukatów Lokalnych trafiają w ręce technologów. Ich zadaniem jest dobranie optymalnej technologii produkcji, odpowiednich materiałów i zapisanie tych ustaleń w dokumentacji, będącej przewodnikiem wyrobu na produkcji. W Mennicy Polskiej najczęściej powstają Dukaty Lokalne z mosiądzu o nominale 4, bimetaliczne (z dwóch metali, najczęściej miedzioniklu i mosiądzu) o nominale 7, oraz srebrne i złote, które są wyrobami kolekcjonerskimi.

Gdy specjaliści wskażą już najlepszą metodę produkcji, model gipsowy skanuje się. Po zeskanowaniu należy przygotować elektroniczną wersję modelu gipsowego i odpowiednio dostosować parametry grawerowania. Następnie sterowane komputerowo grawerki laserowe wykonują w pozytywie pierwsze stalowe prototypy, niekiedy w postaci mosiężnej elektrody. Są to pierwowzory Dukatów Lokalnych. Narzędzia robocze, tzw. stemple, wykonane z kolei w negatywie, są ręcznie polerowane, ponadto hartowane i chromowane dla zwiększenia trwałości. Dzięki temu mincerze mają pewność, że Dukaty Lokalne będą najwyższej jakości.


Żmudne godziny na polerowanie krążków

Gdy sprawdzone przez mincerzy stemple są gotowe, można przystąpić do przygotowania metalowych krążków, z których wybija się Dukaty Lokalne. Zanim krążki zostaną przesłane do pras, trzeba je wypolerować i dokładnie umyć. Mennica Polska to firma o królewskim rodowodzie, nie może więc pozwolić sobie na jakiekolwiek niedoskonałości.

Polerowanie odbywa się na urządzeniu przy użyciu specjalnych szczotek i pasty polerskiej lub w bębnie pełnym stalowych kulek oraz z użyciem specjalnych detergentów. Aby pozbyć się nawet najmniejszych rys i zadrapań, polerowanie krążków trwa kilka godzin.

Tak przygotowane półprodukty trafiają do myjki, która ultradźwiękowo usuwa z nich wszelkie zanieczyszczenia. Po zakończeniu procesu polerowania i mycia trzeba za wszelką cenę unikać kontaktu ludzkich dłoni z półproduktem. Chodzi o to, aby nie zostawiać śladów palców na krążkach czy choćby odrobiny potu. Dlatego też, od tego etapu kolejne czynności związane z produkcją Dukatów Lokalnych pracownicy Mennicy Polskiej wykonują w gumowych ochraniaczach na place, które dla pewności co kilkanaście minut przemywają spirytusem.


Staranna kontrola jakości

Staranie przygotowane krążki i gotowe stemple, które wydają kontrolerzy zabezpieczeń, zostają przekazane operatorom obsługującym prasy monetarne . Obecnie Mennica Polska dysponuje prasami, które wykonują obiegowe mosiężne i bimetaliczne Dukaty Lokalne, oraz prasami do wyrobu kolekcjonerskich srebrnych i złotych Dukatów. Tłoczenie 20 tys. numizmatów, czyli najmniejszej wykonywanej w Mennicy Polskiej partii produktów dla społeczności lokalnych, trwa kilka dni i jest uzależnione od skomplikowania wizerunku czy ilości powierzchni lustrzanej na wyrobie. Pośpiech jest tu absolutnie niewskazany, zwłaszcza, że każdy niedoskonały Dukat Lokalny zostaje zniszczony.
Przy produkcji Dukatów stempel uderza w krążek nawet kilkanaście razy. Fachowcy obsługujący pracy na bieżąco kontrolują ich stan techniczny. Kiedy stemple zużywają się, natychmiast zastępowane są nowymi.


Na każdym kroku szczegółowa kontrola

Zanim dukaty lokalne trafią do polskich miast i miasteczek, muszą przejść szereg procedur kontrolnych. Każdej serii Dukatów Lokalnych, od stworzenia projektu graficznego lub komputerowej wizualizacji, towarzyszy dokumentacja, na której znajdują się informacje technologiczne dotyczące procesu wytwarzania. Dodatkowo, na poszczególnych etapach produkcji rejestruje się informacje o pracownikach, którzy w nich uczestniczą.

Poza ścisłą kontrolą jakościową, Mennica Polska wprowadziła również szereg reguł dotyczących bezpieczeństwa produkcji. Dostęp do pomieszczeń produkcyjnych jest ograniczony tylko dla wybranych pracowników produkcji, służb kontroli i osób nadzoru. Wszystko po to, aby mieć pewność, jaka dokładnie liczba Dukatów została wyprodukowana i ile numizmatów trafiło do emitentów.